ԿԻՆՈՇԱԲԱԹ

 

    «Ավանի մշակույթի տուն» ՀՈԱԿ-ը դպրոցական աշնանային արձակուրդների օրերին խիստ մարդաշատ էր, կազմակերպվել էր «100-ամյա հայ կինոն» խորագիրը կրող կրթամշակութային ծրագիրը, որը բաղկացած էր 2 մասից՝ «Հայֆիլմի մուլտդարան» և «Հայ կինոյի լեգենդները»:

Այս գեղեցիկ նախաձեռնության շուրջ զրուցեցինք «Ավանի մշակույթի տուն» ՀՈԱԿ-ի տնօրեն, ծրագրի հեղինակ Սասուն Առաքելյանի, փոխտնօրեն, ծրագրի ուսումնական, կրթական մասի պատասխանատու Մելանյա Գասպարյանի և միջոցառումների կազմակերպիչ, ծրագրի համակարգող Տաթևիկ Գևորգյանի հետ:  

-Պարոն Առաքելյան, ինչպե՞ս ծնվեց կինոշաբաթ անցկացնելու գաղափարն ու ինչպե՞ս դարձավ ծրագիր:

- Կինոն արվեստների և գրականության հրաշալի սինթեզ է, այն միավորում է գրականության, երաժշտության, թատերարվեստի, կերպարվեստի հնարավորությունները և համարվում է արվեստի ամենամասսայական տեսակներից մեկը, ուստի մեր կրթական ծրագրերն իրականացնելիս կարևոր էր նաև այս միջոցի կիրառումը: Այս դատողությունից ելնելով էլ առաջացավ գաղափար ստեղծելու «Կինոշաբաթ» կոչվող կրթամշակութային ծրագիրը:

Առաջին կինոշաբաթը կայացավ անցած հոկտեմբերին՝ «Հայ կինոյի
աշխարհակալը» խորագրով, որը նվիրված էր ականավոր, մեծատաղանդ կինոբեմադրիչ, հայ ազգային կինոյի հիմնադիր Համո Բեկնազարյանի 130-ամյակին, որի ընթացքում, 5 օր շարունակ, օրական 2 սեանսով, մեր էկրանին էին մեծ արվեստագետի «Նամուս», «Շոր և Շորշոր», «Զարե», «Անահիտ» և «Պեպո» ֆիլմերը: Այս տարի կինոշաբաթը նվիրեցինք հայ կինոյի ստեղծման 100-ամյակին:

- Ի՞նչ նպատակներ, ակնկալիքներ կային, որոնք արդարացան կամ ոչ այնքան, և ի՞նչ խնդիրներ վերհանեց այս ծրագիրը:

- Հիմնականում մեր առջև դրված նպատակն իրականացավ: Նախ մեր նպատակն է ավանցի երեխաների մոտ ստեղծել բարեկիրթ հանդիսատեսի մշակույթ, ձևավորել այն դատողությունը, որ պետք է մշակույթի տունը ևս դիտարկել որպես մշակութային միջոցառումների դիտելու վայր:

Պատահական չէին ընտրված ցուցադրվող մուլտֆիլմերն ու ֆիլմերը: Ծրագրի շրջանակներում ցուցադրվեցին Հայֆիլմի լավագույն մուլտֆիլմերից «Գտնված երազը», «Պինգվին Վինը», «Պույ-պույ մկնիկը» և «Ձախորդ Փանոսը», իսկ 2-րդ մասում ցուցադրվեցին

Ալբերտ Մկրտչյանի «Հին Օրերի երգը», «Մեր մանկության տանգոն», «Խոշոր շահում», «Ուրախ ավտոբուս», «Տխուր փողոցի լուսաբացը» ֆիլմերը: Այս ընտրությունը պայմանավորված էր այն
նկատառումով, որ ցանկություն ունեինք մատաղ սերնդին այս միջոցով կապել ազգային արժեք հանդիսացող ստեղծագործություններին:

Եթե խոսենք խնդիրներից, ապա պետք է ցավով արձանագրեմ, որ ավագ և կրտսեր սերունդների միջև մշակութային կապը գրեթե չի գործում: Օրինակ 20-րդ դարում ստեղծված հայ ազգային մշակութային ժառանգությունը այսօր պատշաճ կերպով չի փոխանցվում, կամ չի կարևորվում դրա փոխանցումը մատաղ սերնդին: Սա անհանգստացնող և խորքային քննարկման խնդիր է, որին արժե անդրադառնալ մոտ ապագայում:

- Տիկին Գասպարյան, Դուք լինելով մշակույթի տան փոխտնօրենը, պատասխանատու եք ուսումնական մասի համար և նաև այն ծրագրերի, որոնք ունեն կարևոր կրթական բաղադրիչ: Այս ծրագիրը արդյո՞ք կրում է այդ բաղադրիչը:

- Այո՛, սա կրթամշակութային ծրագիր է, որը կրում էր «100-ամյա հայ կինոն» խորագիրը: Ծրագիրի ընթացքում ցուցադրվեցին հատուկ ընտրված մուլտֆիլմեր և ֆիլմեր, որոնք լավագույնս էին նկարագրում տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ դրական և բացասական կողմերը։

Ծրագիրը նախաձեռնեցինք և կյանքի կոչեցինք, քանի որ այսօր առավել քան կարևոր է սոցիալ-մշակութային հարաբերություններում՝ բնություն-մարդ հասարակության փոխհարաբերությունների բացահայտումը։ Այս համատեքստում առաջնային խնդիր դիտարկեցինք նախադպրոցական և դպրոցական տարիքի երեխաների ձևավորման և զարգացման գործընթացում մուլտֆիլմերի և ֆիլմերի ազդեցությունը և դերը։

Այսօր ուսուցիչների, ծնողների գերխնդիրն է օգնել երեխաներին մուլտֆիլմերի,
ֆիլմերի ընտրության գործում, զարգացնել վերլուծական մտածողությունը, տարբերել չարն ու բարին, լինել մարդասեր ու հանդուրժող, միայն այդ դեպքում կարող ենք դիմակայել ժամանակի մարտահրավերներին։

Այսպիսով, հասարկության մեջ ակտիվ և գրագետ քաղաքացու հետագա զարգացման երաշխիքը՝  յուրաքանչյուր մանակավարժի և ծնողի հոգու  պարտքն է։

- Տաթևիկ Դուք համակարգում էիք կինոշաբաթի աշխատանքները: Ի՞նչ նորամուծություն կար այս տարի, ի՞նչն էր ոգևորիչն ու ի՞նչը չստացվեց:

— Կինոդիտումների մշակույթը մեզանում նոր երևույթ չէ, այն ձևավորվել է դեռևս նախորդ ուսումնական տարվա ընթացքում։ Այս տարի ծրագիրն ավելի ընդլայնված էր, ունեցանք նաև մուլտֆիլմերի դիտումներ, որին մասնակցելու հնարավորություն ունեցան նաև ավելի կրտսեր տարիքի երեխաները:

Դպրոցների հետ համագործակցության փորձ արդեն իսկ ունեինք, իսկ մանկապարտեզների հետ համագործակցությունն այս ձևաչափով առաջին անգամ էր: Ստացված համագործակցության համար ուզում եմ գոհունակությունս հայտնել «Ավանի մսուր մանկապարտեզներ» ՀՈԱԿ-ի տնօրեն Արփինե Ավետիսյանին և բոլոր 7 մանկապարտեզների ղեկավարներին, ովքեր մեծ ոգևորությամբ ընդունեցին մեր համագործակցության առաջարկը և ակտիվորեն մասնակցեցին ծրագրին։

Ցուցադրության բոլոր 5 օրերին էլ մուլտֆիլմի ժամին դահլիճը լեփ-լուցուն էր։ Փոքրիկ հանդիսատեսը մեծ հետաքրքրությամբ էր դիտում յուրաքանչյուր մուլտֆիլմ և նույնիսկ ոգևորությամբ երգում էր հերոսների հետ: Շատ
կցանկանայի, որ դպրոցական երեխաներն էլ ակտիվություն դրսևորեին ֆիլմերի դիտումներին: Բայց հուսահատված չեմ, հավատում եմ, որ աստիճանաբար կհասնենք մեր ցանկալի արդյունքին:

    «Ավանի մշակույթի տուն» ՀՈԱԿ-ի տարեգրության մեջ գրվեց ևս մեկ գեղեցիկ էջ, որ նվիրված էր հայ կինոյի 100-ամյակին: Վստահաբար կարող ենք ասել, որ ամեն անգամ այս էջը թերթելիս հիշողության ջերմ ու բարի պատառիկներ կարթնանան, որտեղից իրենց ջինջ աչուկներով մեզ կնայեն մեծ էկրանի առջև հիացած ու կախարդանքի սպասող հարյուրավոր փոքրիկներ, իսկ մշակույթի տան տնօրենությունը խոստացավ, որ ծրագիրը շարունակական է լինելու:

«ԱՐԵՎՈՐԴԻՔ» ՄԱՆԿԱՊԱՏԱՆԵԿԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԱՎԱՆԴԱԿԱՆ ԵՐԳԻ-ՊԱՐԻ ԽՈՒՄԲ

 

    Ավանի մշակույթի տունը կարևորում է ազգային մշակույթի կրթությունը, պահպանումն ու փոխանցումը նոր սերնդին: Այս առումով իրականացրել և իրականացնում է բազմաթիվ ծրագրեր, որոնցից հերթականը «Արևորդիք» մանկապատանեկան ազգային ավանդական երգի-պարի խմբի ստեղծումն է, որն ի դեպ գործելու է անվճար:

 Այս նորաստեղծ խումբը ղեկավարելու է մանկավարժ, երաժիշտ, բանահավաք, նկարիչ, քանդակագործ, «Վերադարձ» էթնիկ երգի-պարի անսամբլի հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար Ալեքսանդր Ավետիսյանը, ով հայտնի անուն է ազգային երաժշտարվեստում:

    Լինելով մանկավարժ, արվեստագետ, ոգեշնչվելով նախնյաց ակունքներից՝ գրեթե 20 տարի մշեցուն վայել

բծախնդրությամբ, իր «Վերադարձ» համույթի հետ ներկայացնում է մաքրամաքուր, բարձրարժեք ազգային մշակույթը։ Շնորհիվ Ալեքսանդր Ավետիսյանի՝ «Վերադարձ ընտանիքի» սերունդներն այսօր ոչ միայն Հայաստանում, այլև համասփյուռ աշխարհում հայ մշակույթի նվիրյալներ են:

«Ո՞րն է «Արևորդիք» մանկապատանեկան ազգային ավանդական երգի-պարի խմբի ստեղծման հիմնական նպատակը» հարցին ի պատասխան՝ Ավանի մշակույթի տան տնօրեն Սասուն Առաքելյանն ասաց.

- Այս խմբի ստեղծման հիմնական նպատակն է պահպանել և տարածել հայկական ազգային ավանդական երգերն ու պարերը, այն ավելի ճանաչելի դարձնել երիտասարդներին ու փոխանցել  սերնդեսերունդ: Ժամանակին, երբ պետականություն չենք ունեցել, մեր մշակույթն է պահել մեր ժողովրդին: Այսօր մեր հերթն է պահելու ու պահպանելու մեր ազգային ավանդական մշակույթը:

«Ի՞նչ կարգախոսով, սկզբունքներով ու ակնկալիքներով եք սկսում այս անչափ պատասխատանատու գործը» հարցին Ալեքսանդր Ավետիսյանը պատասխանեց.

- «Պահպանենք մեր ազգային ինքնությունը» ահա սա է այն կարգախոսը, որով առաջնորդվում եմ: Կոմիտասն ասել է. «Ժողովուրդն է ամենամեծ ստեղծագործողը, գնացեք և սովորեցեք նրանից», իսկ ես ժողովրդից սովորածս ուզում եմ փոխանցել երեխաներին, դրանով նրանց կրթել ու դաստիարակել որպես հայ: Այս խումբը բացել ենք՝ հիմքում ունենալով այն կարևորագույն սկզբունքը, որ ավանդական երգերի-պարերի ուսուցումն իրականացվելու է իրենց էթնիկ տարբերակով՝ առանց որևէ ժամանակակից մշակման: 

Ամեն ինչ անելու ենք, որ մեր սաները երգերը սովորեն և կատարեն բացառապես ազգային նվագարանների  (դուդուկ, բլուլ, շվի, զուռնա, պկու, կոպալ, դհոլ ... ) նվագակցությամբ, որպեսզի սովորեն հայկական ազգային հնչերանգին ու ձայներանգին:

Հայ ավանդական երգարվեստի և պարարվեստի պահպանման, տարածման ու սերունդներին փոխանցելու յուրատեսակ առաքելությունն իր վրա վերցրած այս խմբին միանալու հնարավորություն ունեն բոլոր երեխաներն, ովքեր անվճար կսովորեն և կճանաչեն իսկական, մաքրամաքուր հայ ազգային ավանդական երգերն ու պարերը:

Կոմիտասն ասում էր. «Պարն է արտահայտում յուրաքանչուր ազգի բնորոշ գծերը, նամանավանդ, բարքն ու քաղաքակրթության աստիճանը»:

Ա՛յո, ազգային պարերը, երգերը ճանաչել, իմանալ և սովորել է պետք… Այսօր առավել քան արդիական խնդիր է մեր ազգային մշակույթի պահպանումն ու փոխանցումը սերունդներին, իսկ այս նպատակի իրագործմանն է միանում նաև Ավանի մշակույթի տան «Արևորդիք» մանկապատանեկան ազգային ավանդական երգի-պարի խումբը:

Վերադարձ համույթ - Խանիման Ջանիման